Kent Çözümleri · OYBİS
OYBİS: Kent Ölçeğinde Parklanma Yönetim Modeli
OYBİS; Dr. Selami Balcı tarafından geliştirilen, kent ölçeğinde parklanmayı planlama, yönetme ve ekonomiye kazandırma modelidir. Belediyeler için otopark arz-talep analizini, CBS tabanlı envanteri, yol üstü ve yol dışı kapasite planlamasını, denetimi ve işletme modelini tek çerçevede birleştirir. OYBİS bir tesis yazılımı değildir; tesis ölçekli ürünümüz Park Expert Plaka Tanıma Sistemi'dir.
Kentlerin parklanma sorunu neden büyüyor?
OYBİS yaklaşımının çıkış noktası, Türkiye kentlerinde tekrar eden bir sorun kümesidir: denetimsiz ve bedava parklanma alışkanlığı, kaldırım ve yol işgalleri, park yeri arama trafiğinin yarattığı yakıt sarfiyatı ve hava kirliliği, uzun ve kısa süreli parklanmanın dengelenememesi, ruhsatsız işletme ve kayıt dışılık, parçalı kurumsal yapı ve stratejik plan eksikliği. Bu sorunlar tek tek otopark yaparak çözülmez; kentin parklanma sistemini bütün olarak ele alan bir modele ihtiyaç vardır.
OYBİS modeli: kentten parsele inen analiz
Model, kenti kademeli olarak çözümler ve her kademede arz ile talebi karşılaştırır:
Otopark arzının sınıflandırılması
OYBİS, kentteki parklanma alanlarını tek envanterde sınıflandırır; her sınıfın planlama ve işletme kuralı farklıdır:
| Sınıf | Tanım |
|---|---|
| Yol üstü otoparklar | Karayolu kenarında, cepte veya şerit üzerinde yapılan parklanmalar. |
| Genel / bölge otoparkları | Ana işlevi otopark olan, herkesin kullanımına açık ve genellikle ticari işletilen alanlar. |
| Fonksiyon otoparkları | AVM, hastane, kamu binası gibi ana işlevi nedeniyle bünyesinde park yeri bulunduran alanlar. |
| Konut otoparkları | Konut ve sitelere ait park alanları. |
| Konut dışı otoparklar | Oteller, iş merkezleri, sosyal-kültürel tesisler gibi kullanımlara ait otoparklar. |
OYBİS'in beş uygulama katmanı
Model sahada beş katmanda uygulanır; her katman bir öncekinin ürettiği veriyi kullanır.
Model bileşenleri ve konsept öneriler
OYBİS çerçevesinde, kentin parklanma ekonomisini kayıt altına almak için aşağıdaki araçlar çalışılır. Bu başlıklardan bir bölümü mevcut mevzuatta karşılığı olan uygulamalar, bir bölümü ise Dr. Selami Balcı'nın geliştirdiği model önerileridir; hukuki uygulanabilirlikleri proje bazında, güncel mevzuatla birlikte değerlendirilir:
- Yol üstü otopark kadastrosu — yol üstü park alanlarının CBS üzerinde envanterlenmesi ve numaralandırılması (konsept).
- Parklanma izin belgesi — yol üstü parklanmanın belgeli ve tarifeli düzene bağlanması (model önerisi).
- Otopark tapusu — otopark yatırımlarının mülkiyet güvencesine kavuşturulması (model önerisi).
- Otopark kira sertifikası — otopark kapasitesinin kiralanabilir bir ekonomik varlık olarak yönetilmesi (model önerisi).
- CBS tabanlı otopark yönetimi — arz, talep, tarife ve denetim verisinin coğrafi katmanda birleştirilmesi.
Belediye çalışmalarından edinilen deneyim
OYBİS yaklaşımı; İstanbul ve Ankara'da ilçe belediyeleriyle yürütülen kent geneli otopark analiz çalışmalarında uygulanmış ve geliştirilmiştir. Bu çalışmalarda kentin otopark veritabanı çıkarılmış, konut ve işyeri kaynaklı sabit talep ile dinamik talep ayrı ayrı modellenmiş, yol üstü ve yol dışı kapasite bölge bazında karşılaştırılarak yatırım öncelikleri belirlenmiştir. Çalışmalara ait güncel olmayan sayısal veriler, doğrulanmadan bu sayfada yayınlanmamaktadır.
Sıkça sorulan sorular
OYBİS nedir?
OYBİS; Dr. Selami Balcı tarafından geliştirilen, kent ölçeğinde parklanmayı planlama, yönetme ve ekonomiye kazandırma modelidir. Otopark arz-talep analizi, CBS tabanlı envanter, kapasite planlaması, denetim ve işletme modelini tek çerçevede birleştirir.
OYBİS ile Park Expert Plaka Tanıma Sistemi arasındaki fark nedir?
Park Expert Plaka Tanıma Sistemi, tek bir tesisin otopark operasyonunu yöneten teknoloji ürünüdür. OYBİS ise bir kentin veya ilçenin tamamındaki parklanmayı ele alan planlama ve yönetim modelidir. Plaka Tanıma Sistemi bir yazılım-donanım sistemi, OYBİS bir kent yönetim yaklaşımıdır.
OYBİS hangi kurumlara yöneliktir?
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, ulaşım daire başkanlıkları, belediye otopark iştirakleri ve kent planlama birimleri. Model, kurumun mevcut envanteri ve hedefleri üzerine uyarlanır.
OYBİS çalışması nasıl başlar?
İlk adım kentin otopark envanterinin ve parklanma sorunlarının birlikte değerlendirildiği bir keşif görüşmesidir. Ardından arz-talep analizi, planlama ve uygulama aşamaları kurumla birlikte programlanır.
Belediyeniz için kent otopark modelini görüşelim
Kentinizin parklanma sorununu ve mevcut envanterinizi paylaşın; OYBİS yaklaşımıyla yol haritasını birlikte çıkaralım.