Sürücü tarafında HGS ile otopark ödemesi birkaç saniyelik bir iş: araç girer, plaka okunur, çıkışta ücret HGS hesabından düşer. İşletmeci tarafında ise bu akışın arkasında bir kurulum projesi vardır. Bu rehber, otoparkınıza HGS sistemi kurmayı düşünen işletmeciler ve tesis yöneticileri için hazırlandı.
"Park HGS" diye de aranan bu modelin ne olduğunu ve günlük işleyişini HGS Park ve HGS otopark sistemi sayfamızda anlattık. Burada konu, kurulumun kendisi: hangi adımlardan geçtiği, bütçeyi hangi kalemlerin belirlediği ve işletmeden neler istendiği.
Bu yazıda şunları bulacaksınız:
- Bir HGS otopark sistemi kurulumunun hangi bileşenlerden oluştuğu
- Sık karıştırılan nokta: HGS anteni ile HGS tahsilatı arasındaki fark
- Saha keşfinden devreye almaya 6 adımlı kurulum süreci
- Kurulum maliyetini belirleyen 6 kalem
- İşletmeciden istenen bilgi ve belgeler, sık yapılan hatalar
Kurulumdan Önce: HGS Otopark Sistemi Nelerden Oluşur?
HGS otopark sisteminde tahsilatın anahtarı plakadır. HGS etiketi araç plakasıyla eşleşmiş olarak kayıtlı olduğu için girişte ve çıkışta okunan plaka, ücretin hangi HGS hesabından alınacağını belirler. Bu yüzden kurulumun omurgasını ANPR, yani plaka tanıma kameraları oluşturur.
Diğer bileşenler tesisin geçiş modeline göre eklenir ya da çıkarılır. Aşağıdaki tablo, hangi parçanın her projede zorunlu olduğunu, hangisinin senaryoya bağlı kaldığını gösteriyor:
| Bileşen | Kurulumdaki rolü | Her projede gerekli mi? |
|---|---|---|
| ANPR plaka tanıma kamerası | Giriş ve çıkışta plakayı okur, park süresini başlatır ve bitirir | Evet |
| Tarife ve yönetim yazılımı | Süreyi ücrete çevirir, geçiş kayıtlarını tutar, rapor üretir | Evet |
| HGS tahsilat entegrasyonu | Hesaplanan ücreti PTT HGS altyapısına iletir ve tahsil eder | Evet |
| Bariyer ve geçiş kontrolü | Fiziksel geçişi yönetir, mevcut bariyerlerle entegre olur | Bariyerli ve hibrit modelde |
| HGS anteni (UHF okuyucu) | Araç camındaki etiketi okuyarak yetkili araç veya abone geçişini doğrular | Senaryoya göre |
| Alternatif ödeme noktası | HGS'si olmayan araçlar için kiosk, temassız POS veya QR ile ödeme sağlar | Önerilir |
Kamera tarafının teknik ayrıntıları için ANPR donanım altyapısı sayfasına, yazılım tarafı için Park Expert Plaka Tanıma Sistemi sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Karıştırılan Nokta: Anten Takmak HGS Tahsilatı Demek Değil
Sahada sık duyduğumuz bir varsayım, girişe bir HGS anteni takılınca otoparkın HGS ile ücret almaya başlayacağıdır. Durum böyle değil. UHF bandında çalışan bu antenler araç camındaki etiketi uzaktan okur; üreticilerin ürün tanımlarında da görüldüğü gibi çoğunlukla yetkili araçların otomatik geçişi için kullanılır. Etiketi okumak, o hesaptan ücret çekme yetkisi vermez.
Ücretin tahsil edilebilmesi için üç şartın birlikte sağlanması gerekir: otopark yazılımının PTT HGS altyapısına entegre olması, işletmenin tahsilat hesabının sistemde tanımlanması ve her geçişin tarife motorundan çıkan bir tutarla eşleşmesi. Bu yüzden kurulum teklifi alırken "anten dahil mi" sorusundan önce "tahsilat entegrasyonu dahil mi" sorusunu sorun.
OGS bu tarihte kullanımdan kaldırıldı ve HGS, Türkiye'de otoyol ve köprülerde kullanılan tek elektronik geçiş sistemi oldu.
Bu tarih eski tesisler için de önemli. Yıllar önce yalnızca OGS cihazlarını okumak üzere kurulmuş abone geçiş ekipmanı, bugün işlevini büyük ölçüde yitirmiş olabilir. Kuruluma başlamadan önce mevcut okuyucuların hangi etiket tipini okuduğunu kontrol etmek, gereksiz bir donanım kalemini baştan ayıklar.
HGS Otopark Kurulum Süreci: 6 Adım
Her tesisin trafik profili farklı olsa da bir HGS otopark kurulum süreci aynı sırayı izler. Adımların sırası önemli: tarife kurallarını ya da geçiş modelini donanım monte edildikten sonra değiştirmek, hem zaman hem bütçe kaybettirir.
1. Saha keşfi
Keşifte giriş ve çıkış sayısı, şerit genişlikleri ve yoğun saatlerdeki araç akışı ölçülür. Kameraların nereye monte edileceği ışık, açı ve mesafeye göre belirlenir; rampa çıkışları, doğrudan güneş alan girişler ve far patlaması yaşanan noktalar burada tespit edilir. Mevcut bariyer, kamera, enerji ve network hatları envantere alınır. Kamera okuma koşullarının neden bu kadar belirleyici olduğunu plaka tanıma sisteminin nasıl çalıştığını anlattığımız yazıda ayrıntılı ele aldık.
2. Geçiş modelinin seçimi
Bariyerli model tahsilat disiplinini, bariyersiz model akış hızını öne çıkarır; hibrit model ikisini birleştirir. Yoğun ve kısa süreli ziyaretçi trafiği olan bir AVM ile personel ağırlıklı bir iş merkezi aynı modeli seçmek zorunda değildir. Bu karar, 3. adımda hangi donanımın alınacağını doğrudan belirler.
3. Donanım kurulumu
Kameralar, bariyer bağlantıları ve varsa ödeme kioskları monte edilir, kablolama ve network altyapısı tamamlanır. Mevcut ekipman uygunsa yeniden kullanılır. Çok şeritli tesislerde montaj şerit şerit ilerler; böylece otopark kurulum boyunca hizmet vermeye devam eder.
4. Tarife ve kuralların tanımlanması
İlk ücretsiz süre, kademeli saatlik tarife, gece ve hafta sonu fiyatları, abone araçlar ve muafiyet listeleri (personel, hizmet araçları, acil durum araçları) yazılıma işlenir. Aboneliği olan tesislerde otopark abonelik sistemi kuralları da bu adımda HGS akışıyla birleştirilir.
5. HGS tahsilat entegrasyonu
Otopark yazılımı PTT HGS altyapısına bağlanır ve işletmenin tahsilat hesabı tanımlanır. Canlıya geçmeden önce gerçek plakalarla test tahsilatları yapılır; tutarın doğru hesaplandığı ve doğru hesaba yansıdığı kontrol edilir. Tahsilat kayıtlarının günlük olarak nasıl eşleştirileceğini HGS tahsilat ve mutabakat rehberimizde anlattık.
6. Test ve devreye alma
Pilot dönemde okuma oranı gece ve gündüz ayrı ayrı ölçülür, kirli ya da hasarlı plakalarda sistemin nasıl davrandığı görülür. Personel, bakiyesi yetersiz araç veya okunamayan plaka gibi istisnalarda ne yapacağını bu aşamada öğrenir. İlk gün sonu mutabakat raporunun farksız kapanması, sistemin devreye alındığının en net göstergesidir.
HGS Otopark Kurulum Maliyetini Belirleyen 6 Kalem
HGS otopark sistemi kurulum maliyeti için tek bir fiyat vermek doğru olmaz. İki şeritli bir açık otoparkla sekiz şeritli, katlı bir AVM otoparkı arasındaki fark, kamera sayısından çok daha fazlasıdır. Bütçeyi aşağıdaki altı kalem oluşturur:
| Kalem | Maliyeti artıran | Maliyeti düşüren |
|---|---|---|
| Donanım | Şerit sayısının fazla olması, zor okuma koşulları | Mevcut kamera ve bariyerlerin yeniden kullanılması |
| Altyapı ve montaj | Uzun kablo mesafeleri, kaide ve inşaat işleri | Hazır enerji ve network hatları |
| Yazılım ve lisans | Çok tesisli yapı, ek modüller | Tek tesis, standart raporlama ihtiyacı |
| HGS tahsilat entegrasyonu | Özel entegrasyon ve raporlama talepleri | Standart entegrasyon kapsamı |
| Alternatif ödeme noktaları | HGS'siz araç oranının yüksek olması | Mevcut kiosk veya POS'ların kullanılması |
| Bakım ve destek | Yüksek hizmet seviyesi (SLA) ve uzun süre | Kurulumla birlikte planlanmış bakım takvimi |
En büyük tasarruf kalemi çoğu zaman mevcut ekipmandır. Okuma kalitesi yeterli olan kameralar ve çalışır durumdaki bariyerler yeniden kullanıldığında, proje büyük ölçüde bir yazılım ve entegrasyon işine dönüşür.
Teklifleri karşılaştırırken yalnızca kurulum bedeline bakmayın. Tahsilat hizmetinin işlem koşulları, ödemenin işletme hesabına geçiş süresi ve bakım kapsamı sözleşmede netleşir; beş yıllık toplam maliyeti bu kalemler belirler. Manuel işletmeden otomasyona geçişin geri dönüş hesabını merak ediyorsanız otopark otomasyon sistemine geçiş yazımıza göz atabilirsiniz.
İşletmeciden Hangi Bilgi ve Belgeler İstenir?
Tahsilat bir işletme hesabına aktarılacağı için entegrasyon aşamasında şirket ve tesis bilgileri istenir. Kesin liste sözleşme sürecinde netleşse de uygulamada genellikle şunlar hazırlanır:
- Şirket evrakları: vergi levhası, imza sirküleri ve ticaret sicil bilgileri
- Tahsilat hesabı: ödemelerin aktarılacağı banka hesabı (IBAN) bilgisi
- Tesis bilgileri: otoparkın adresi, kapasitesi ve işletme ruhsatı bilgisi
- Tarife tablosu: saatlik ücretler, ücretsiz süreler, abonelik ve muafiyet kuralları
Otoparkınız henüz ruhsat aşamasındaysa hangi evrakların gerektiğini otopark açmak için gerekli belgeler rehberimizde bulabilirsiniz.
Bir de KVKK tarafı var. Plaka kişisel veri sayıldığı için girişe aydınlatma metni tabelası konmalı, kayıtların saklama süresi ve erişim yetkileri kurulum sırasında belirlenmelidir. Ayrıntılar için araç plakası ve KVKK rehberimize bakabilirsiniz.
Kurulumda Sık Yapılan 5 Hata
- Kamera yerini keşifsiz belirlemek: Rampa eğimi, güneş açısı ve far patlaması hesaba katılmadan monte edilen kameralar düşük okuma oranı verir; sonradan yer değiştirmek ek montaj maliyeti demektir.
- HGS'si olmayan sürücüyü unutmak: Her araçta etiket yoktur. Kiosk, temassız POS veya QR seçeneği planlanmazsa bu sürücüler çıkışta bekler. Yöntemlerin nasıl birleştiğini otopark ödeme sistemleri ve HGS sayfasında anlattık.
- Tarifeyi kurulumdan sonra tartışmak: Ücretsiz süre ve abonelik kuralları donanım seçimini de etkiler; bu kararlar 4. adıma bırakılmamalı, keşif sırasında konuşulmalıdır.
- Test dönemini kısaltmak: Gece okuma performansı ve istisna senaryoları yalnızca canlı trafikte ortaya çıkar. Pilot dönem atlanırsa sorunlar ilk yoğun günde fark edilir.
- Mutabakatın sahibini belirlememek: Günlük tahsilat raporunu kimin kontrol edeceği baştan tanımlanmazsa, küçük farklar aylar sonra büyük bir kalem olarak karşınıza çıkar.
Sonuç
Otoparkınıza HGS sistemi kurmak, bir anten ya da kamera almaktan ibaret değildir. Kurulum; plakayı güvenilir okuyan bir kamera altyapısı, doğru kurgulanmış bir tarife, PTT HGS altyapısına bağlı bir tahsilat entegrasyonu ve HGS'si olmayan araçlar için alternatif ödeme noktalarının birlikte çalışmasıyla tamamlanır.
Bütçeyi en çok şerit sayısı ve mevcut ekipmanın durumu belirler. Bu yüzden sağlıklı bir park HGS projesi, fiyat konuşmadan önce yapılan bir saha keşfiyle başlar. Sürücü tarafında ödemenin nasıl işlediğini merak ediyorsanız HGS otopark ücreti nasıl ödenir yazımıza, plaka tanıma ile HGS arasındaki farka dair sorularınız için plaka tanıma sistemi mi, HGS otopark mı karşılaştırmamıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Otoparka HGS sistemi kurmak için ne gerekir?
Giriş ve çıkışlarda plakayı okuyan ANPR kameralar, süreyi ücrete çeviren bir tarife ve yönetim yazılımı, bu yazılımın PTT HGS altyapısına entegrasyonu ve tahsilatın aktarılacağı bir işletme hesabı gerekir. Bariyerli veya hibrit modelde bariyer entegrasyonu, HGS'si olmayan araçlar için de kiosk, temassız POS ya da QR gibi alternatif ödeme noktaları eklenir.
HGS otopark kurulumu ne kadar sürer?
Süre; şerit sayısına, mevcut altyapının durumuna ve entegrasyon kapsamına göre değişir. Tek giriş-çıkışlı ve altyapısı hazır bir otoparkta saha montajı kısa sürerken çok şeritli tesislerde kurulum, otoparkı kapatmamak için şerit şerit ilerler. Takvimi belirleyen asıl adımlar saha keşfi ile test dönemidir.
Mevcut kameralarımla HGS sistemi kurulabilir mi?
Çoğu projede evet. Mevcut plaka tanıma kameraları ve bariyerler, okuma kalitesi ve montaj açısı yeterliyse yeniden kullanılır; entegrasyon büyük ölçüde yazılım tarafında yapılandırılır. Kameraların uygunluğu saha keşfinde gece ve gündüz okuma testleriyle netleşir.
HGS otopark sistemi kurulum maliyeti ne kadar?
Tek bir fiyat yoktur. Maliyeti donanım, altyapı ve montaj, yazılım ve lisans, HGS tahsilat entegrasyonu, alternatif ödeme noktaları ile bakım ve destek kalemleri oluşturur. En çok belirleyen etkenler şerit sayısı ve mevcut ekipmanın ne kadarının yeniden kullanılabildiğidir; kesin bütçe saha keşfinden sonra çıkar.
HGS anteni olmadan HGS ile ücret alınabilir mi?
Evet. HGS otopark tahsilatı plaka üzerinden çalışır: kamera plakayı okur, yazılım ücreti hesaplar ve tutar PTT HGS altyapısı üzerinden plakaya bağlı HGS hesabından tahsil edilir. Anten, etiketi okuyarak yetkili araç veya abone geçişini doğrulamak gibi senaryolarda ek bir katman olarak kullanılır.
Kaynaklar: Karayolları Genel Müdürlüğü, OGS sisteminin 31 Mart 2022 itibarıyla kaldırılmasına ilişkin duyuru (kgm.gov.tr); PTT HGS Müşteri Hizmetleri (hgs.ptt.gov.tr); HGS anteni kullanım senaryosu için üretici ürün tanımları (UHF okuyucular, yetkili araç geçişi); Park Expert kurulum ve saha keşfi deneyimi.