Altyapı ve Teknoloji · Elektrikli Araç
Otoparklarda EV Şarj Entegrasyonu
Şarj, otopark operasyonunun bir parçasıdır. Şarj ünitelerini otopark yönetimine bağlayarak park süresi, enerji tüketimi ve ödemeyi tek sistemde yönetin; şarj alanlarının verimli kullanılmasını sağlayın.
Özet
- EV şarj entegrasyonu, şarj ünitelerini ayrı bir hizmet olarak değil, otopark yönetim sisteminin parçası olarak işletmektir.
- Park süresi ile şarj süresi farklıdır: araç otoparkta saatlerce kalıp şarjı çok daha kısa sürede tamamlayabilir. Entegrasyon ikisini ayrı ölçer, tek hesapta birleştirir.
- Otopark Yönetmeliği, yeni yapılarda şarj üniteli park yeri oranlarını belirler: otopark ihtiyacı 20 ve üzeri olan yeni binalarda en az %5, yeni bölge ve genel otoparklarda ve AVM otoparklarında en az %10.
- Şarj hizmetinin satışı EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamındadır ve lisanslı şarj ağı işletmecisi üzerinden yürütülür.
- Doğru kurguda şarj alanları sensörlerle izlenir, şarjı biten aracın uzun süre beklemesi fark edilir ve kullanıcı otopark ile şarj bedelini tek noktada öder.
EV şarj entegrasyonu neyi çözer?
Otoparka şarj ünitesi koymak kolaydır; zor olan, bu üniteleri otoparkın geri kalanıyla uyumlu işletmektir. Entegrasyonsuz kurulumlarda sık görülen sorunlar şunlardır:
- İki ayrı ödeme. Sürücü şarj bedelini bir uygulamadan, otopark ücretini çıkışta ayrıca öder; deneyim parçalanır.
- İşgal edilen şarj yerleri. Şarjı bitmiş ya da hiç şarj olmayan araçlar EV park yerlerini saatlerce kullanır.
- Görünmeyen kullanım. Hangi ünitenin ne kadar kullanıldığı, doluluk ve enerji verisi otopark raporlarında yer almaz.
- Yönlendirme eksikliği. EV sürücüsü boş şarj yerini bulmak için otoparkı dolaşır.
Park süresi ile şarj süresi aynı şey değildir
Entegrasyonun temel mantığı bu ayrımdadır. Bir araç otoparkta dört saat kalıp şarjını bir buçuk saatte tamamlayabilir. Kalan sürede ya başka bir araç o üniteyi kullanabilirdi ya da araç normal bir park yerine geçebilirdi:
İnfografik · Park süresi ve şarj süresi
Otopark ücreti, şarj bedeli ve bekleme ayrı ölçülür
Park Expert kurgusunda giriş-çıkış zamanı Plaka Tanıma Sistemi ile, şarj başlangıcı ve bitişi ise şarj ünitesinden gelen veriyle ölçülür. İşletme bu iki süreyi ayrı tarife kalemleri olarak tanımlayabilir; örneğin şarj bittikten sonraki bekleme için ayrı bir kural uygulayabilir.
Entegrasyon nasıl çalışır?
Araç yer bulur ve otoparka giriş yapar
Plaka girişte okunur; EV park yerlerinin doluluğu sensörlerle izlendiğinden sürücü boş şarj yerine yönlendirilebilir.
Araç park edilir ve şarja bağlanır
Şarj ünitesi sisteme bağlıdır; şarj oturumu başladığında hangi plakanın hangi ünitede olduğu eşleştirilir.
Şarj süreci başlar ve anlık izlenir
Şarj durumu, güç ve enerji tüketimi yönetim ekranında izlenir; arızalı ya da çevrim dışı ünite fark edilir.
Otopark ve şarj süresi birlikte görüntülenir
Park süresi ile şarj süresi yan yana görünür; şarjı biten ama bağlı kalan araçlar ayrıca izlenir.
Kullanım ve ödeme tek sistemde yönetilir
Sürücü otopark ücreti ile şarj bedelini tek noktada öder; işletme her iki geliri aynı raporda görür.
Mevzuat: şarj üniteli park yeri oranları
22 Şubat 2018 tarihli Otopark Yönetmeliği, 25 Mart 2021 tarihli ve 31434 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle elektrikli araç şarj ünitelerine ilişkin hükümler içerir. Bu oranlar yeni yapılacak binalar ve otoparklar için geçerlidir:
| Yapı / otopark tipi | Asgari şarj üniteli park yeri |
|---|---|
| Otopark ihtiyacı 20 ve üzeri olan yeni binalar | Otopark ihtiyacının en az %5'i (en az 1 adet) |
| Yeni bölge ve genel otoparklar | En az %10 |
| AVM otoparkları | En az %10 |
| 30.000 m² üzeri AVM | Ayrıca en az 1 adet hızlı şarj ünitesi |
| 70.000 m² üzeri AVM | Ayrıca en az 2 adet hızlı şarj ünitesi |
Mevcut yapılarda bu oranlar geriye dönük zorunluluk getirmez; ancak talep artışıyla birlikte birçok işletme şarj altyapısını gönüllü olarak kurmaktadır. Uygulamada ilgili idarenin imar ve otopark düzenlemeleri de ayrıca kontrol edilmelidir.
Şarj hizmetinin satışı ise ayrı bir düzenlemeye tabidir: 2 Nisan 2022 tarihli ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği'ne göre şarj ağı işletmeciliği lisans gerektirir. Otopark işletmesi şarj hizmetini lisanslı bir şarj ağı işletmecisiyle birlikte sunar; Park Expert bu iş birliğinde otopark tarafının entegrasyonunu ve operasyonunu koordine eder.
AC ve DC şarj: hangisi, nerede?
| Şarj tipi | Yaygın soket | Uygun kullanım |
|---|---|---|
| AC şarj | Tip 2 | Uzun süreli park: iş merkezi, konut sitesi, otel, havalimanı uzun süreli otoparkı |
| DC hızlı şarj | CCS2 | Kısa süreli park ve yüksek sirkülasyon: AVM, yol üstü hizmet alanları, kent merkezi otoparkları |
Doğru karışım, tesisteki ortalama park süresine göre belirlenir. Uzun kalan araçlar için çok sayıda AC ünite, kısa kalan araçlar için sınırlı sayıda DC ünite genellikle daha verimlidir. Elektrik altyapısının kapasitesi ve trafo gücü keşif aşamasında ayrıca değerlendirilir.
Otopark sistemiyle birlikte çalışma
- Yönlendirme. EV park yerleri otopark sensörleriyle izlenir ve dolu-boş göstergelerinde ayrı gösterilir.
- İşaretleme. Şarj alanları zemin ve düşey işaretlemeyle ayrılır; bkz. Yatay ve Düşey İşaretleme.
- Ödeme. Otopark ücreti ve şarj bedeli aynı ödeme noktasında toplanabilir; bkz. Ödeme Sistemleri ve HGS.
- Abonelik. EV sahibi aboneler için şarj haklarını içeren paketler tanımlanabilir; bkz. Otopark Abonelik Sistemi.
Sahada otopark ve şarj yönetimi
Aşağıdaki sahnede şarj olan aracın plakası, otopark süresi, şarj süresi, anlık güç, kalan süre ve kullanım özeti aynı yönetim ekranında görülüyor. Otopark ücreti ile şarj bedeli ayrı kalemler olarak hesaplanıyor ve tek toplamda birleşiyor.
Kimler için uygundur?
- Alışveriş merkezleri: yönetmelikteki oranlar ve hızlı şarj ihtiyacı
- Oteller: gece boyu park eden misafirler için AC şarj
- İş merkezleri: çalışan aboneliği ve mesai boyu şarj
- Konut siteleri: sakinlere ait şarj kullanımı ve paylaşım
- Havalimanları: uzun süreli otoparkta şarj hizmeti
Sıkça sorulan sorular
Otoparklarda şarj ünitesi kurmak zorunlu mu?
Otopark Yönetmeliği, yeni yapılacak binalar ve otoparklar için asgari şarj üniteli park yeri oranları belirler: otopark ihtiyacı 20 ve üzeri olan yeni binalarda en az %5, yeni bölge ve genel otoparklar ile AVM otoparklarında en az %10. Mevcut yapılar için geriye dönük bir zorunluluk getirilmemiştir.
Otopark işletmesi şarj hizmeti satabilir mi?
Şarj hizmetinin satışı EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamındadır ve şarj ağı işletmeciliği lisans gerektirir. Otopark işletmeleri bu hizmeti genellikle lisanslı bir şarj ağı işletmecisiyle iş birliği içinde sunar.
Şarjı biten araçların şarj yerini işgal etmesi nasıl önlenir?
Şarj bitişi üniteden, park süresi ise giriş-çıkış kaydından ölçüldüğü için şarjı biten ama bağlı kalan araç tespit edilir. İşletme bu süre için bekleme ücreti gibi ayrı bir tarife kuralı tanımlayabilir ya da sürücüyü bilgilendirebilir.
Benzinli araçların EV park yerlerine park etmesi nasıl engellenir?
EV park yerleri zemin ve düşey işaretlemeyle belirgin hale getirilir, sensörlerle izlenir. Şarj oturumu başlamadan dolu görünen park yeri operasyon ekranında fark edilir ve ekip yönlendirilir.
Kaç şarj ünitesi kurulmalı?
Yeni yapılarda yönetmelikteki asgari oranlar başlangıç noktasıdır. Bunun üzerinde ihtiyaç; tesisin ziyaretçi profiline, ortalama park süresine, elektrik altyapısının kapasitesine ve EV sahipliğindeki artış beklentisine göre belirlenir. Altyapıyı ileride ek ünite takılabilecek şekilde hazırlamak genellikle daha ekonomiktir.
Şarj altyapınızı otopark operasyonuna bağlayalım
Park yeri sayınızı, ortalama park sürenizi ve elektrik altyapınızı paylaşın; şarj ünitesi sayısı, yerleşimi ve işletme modelini birlikte netleştirelim.